Levendige traditie

De zomer van 1884 heeft Grünhainichen veranderd, en vooral de speelgoedfabrikanten in de opbloeiende plaats: Albert Wendt werd een nieuwe leraar op de plaatselijke handelsschool. Vanaf dat moment leverde hij in Grünhainichen een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de lokale speelgoedproductie, eerst als leraar en later als directeur van de hoge handelsschool. Vaak bezocht hij de ambachtslieden in hun werkplaatsen en maakte hen vertrouwd met technische innovaties uit die tijd.

Het is dus niet verwonderlijk dat de dochter van Albert Wendt, Margarete Wendt (Grete genaamd), al in haar vroege jeugd enthousiast raakte voor bouwen, knutselen, tekenen en schilderen. Van thuis uit werd talent en voorliefde meegegeven.

Grete Wendt bezocht van 1907 tot 1910 de Königlich-Sächsische kunstacademie in Dresden. Nog tijdens haar studie liet Karl Schmidt, de oprichter van de inmiddels wereldberoemde Deutsche Werkstätten Hellerau, Grete Wendt een kerststal ontwerpen.

Na afronding van haar studie werkte Grete Wendt eerst in Dresden en München en in 1912 keerde zij terug naar Grünhainichen. In 1913 nam ze met de inmiddels legendarische groep figuren, de 'Bessenkinderen', deel aan een wedstrijd voor reissouvenirs van de Vereniging Saksische 
Heimatschutz en won verschillende prijzen. De publicaties over het prijswinnende figuurontwerp van de drie 'Bessenkinderen' leidde tot een groot aantal bestellingen. Deze bestellingen werden in eerste instantie in het ouderlijk huis uitgevoerd door speelgoedmakers die speciaal werden ingehuurd. In deze periode groeide de wens van Grete Wendt om zelfstandig ondernemer te worden en een eigen bedrijf op te richten. Samen met haar studievriendin uit Dresden, Margarete Kühn, die weer terug was gekomen naar Grünhainichen, richtte zij op 1 oktober 1915 de vennootschap onder firma 'M. Wendt u. M. Kühn' op. In de beginjaren van het bedrijf besteedde Grete Wendt bijna al haar tijd aan de figurenvorming. Af en toe ontwierp ze ook meubels voor poppenhuizen, terwijl Margarete Kühn voornamelijk kisten en spaandozen ontwierp en beschilderde.

Al in 1916 nam het jonge bedrijf voor het eerst deel aan de Voorjaarsbeurs in Leipzig. In januari 1919 nam Johannes Wendt, de broer van Grete Wendt, de commerciële leiding van het snelgroeiende bedrijf over en werd mede-eigenaar. Bovendien werd in dit jaar patent aangevraagd voor het bedrijfslogo dat nu nog steeds wordt gebruikt: de verweerde spar met de letters W. u. K. Het logo werd ontworpen door de lerares van de twee oprichtsters van het bedrijf aan de kunstacademie in Dresden, mevrouw prof. Junge.

Margarete Kühn verliet de werkplaatsen na haar huwelijk in 1920. In februari 1920 kwam Olly Sommer, eveneens afgestudeerd aan de kunstacademie in Dresden, naar Grünhainichen om Wendt & Kühn actief te ondersteunen. Olly Sommer werd later de vrouw van Johannes Wendt. Zij ontwierp zelf figurengroepen zoals de bekende Maanfamilie uit 1925, maar ze bedacht ook de zeer fantasierijke beschilderingen voor veel producten.

Het volledig nieuwe proces van figurenvorming van Grete Wendt, waarbij de figuurlijke compositie pas ontstaat wanneer de gedraaide, gezaagde, gefreesde en gepolijste stukken hout worden geassembleerd, kreeg internationaal erkenning op de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1937 met de 'Gouden medaille' en de 'Grote Prijs' voor de engelberg met Madonna. De kinderlijke figuren zijn gemaakt in de toenmalige goede traditie van speelgoed uit het Ertsgebergte maar hebben wel hun eigen artistieke stijl, die met veel verschillende ontwerpen de basis vormde voor het succes van het kleine bedrijf.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest de figurenproductie ernstig worden beperkt. Met het maken van modellen voor officiersopleidingen kon het hoofd aardig boven water worden gehouden en na de oorlog werd het kleine bedrijf in eerste instantie voortgezet als een eenmanszaak.

Hans Wendt, de zoon van Johannes en Olly  Wendt, ging in 1954 na een houtdraaiersopleiding en zijn ingenieursstudie bij het bedrijf werken en nam al na korte tijd de leiding over de werkplaatsen over. Hij was als latere directeur in staat om het bedrijf, dat in 1972 onder dwang werd genationaliseerd, voort te zetten onder de naam VEB Werk-Kunst Grünhainichen, terwijl Grete Wendt het atelier op de dag van de nationalisatie verliet. Zij overleed in 1979 op 92-jarige leeftijd.

In de jaren van de DDR slaagde Wendt en Kühn erin massaproductie te vermijden en de onmiskenbare artistieke kwaliteit te behouden. Met deze extreem vooruitziende filosofie bleef de basis voor een succesvolle herprivatisering van het atelier uit Grünhainichen onaangetast. Op 1 juli 1990, in het 75e jaar na de oprichting van het bedrijf, brak er een nieuwe periode aan voor Wendt en Kühn. Met de hereniging van Duitsland werd het bedrijf opnieuw geprivatiseerd. Olly Wendt kon deze gebeurtenis nog meemaken, ze stierf een jaar later, in juni 1991.

Uit verantwoordelijkheid voor het traditionele atelier, voor de mensen in het bedrijf en de regio, werden eindelijk langverwachte investeringen gedaan op de locatie in Grünhainichen. Stap voor stap werd er geïnvesteerd in een gerichte modernisering van het machinepark, de zorgvuldige verbouwing van de oude werkplaatsen, de reconstructie van het historische vakwerkhuis en de nieuwbouw van productiegebouwen.

Op het moment van de herprivatisering werkten er 100 medewerkers bij het bedrijf, tegenwoordig zijn er 182 medewerkers die aan de vervaardiging van de figuurlijke composities meewerken. Tot op de dag van vandaag is Wendt & Kühn een atelier. Dankzij dit geheim kon het 'jonge oude' atelier zelfs na de nieuwe start in 1990 zo'n succesvolle ontwikkeling doormaken.

Op 1 oktober 1997 komt de derde generatie bij het familiebedrijf werken: Tobias Wendt, de jongste zoon van Hans Wendt. Eerst als bedrijfskundig ingenieur en iets later als directeur. Hij neemt namelijk op 1 januari 2002 de leiding van het atelier over uit de handen van zijn vader. Hans Wendt ontvangt op 7 oktober 2002 het bondskruis van verdienste voor zijn levenswerk: 47 bewogen jaren van zich onvermoeibaar inzetten voor Wendt & Kühn. Zes jaar later sterft Hans Wendt op 77-jarige leeftijd in Dresden. Tobias Wendt verlaat het bedrijf aan het eind van 2010. Vanaf 1 januari 2011 nemen de broer en zus van Tobias Wendt, Dr. Florian Wendt en Claudia Baer (meisjesnaam Wendt), de leiding van het familiebedrijf over.

In het jaar 2015 vierde Wendt & Kühn ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum een waardig feest, met medewerkers, fans en handelaren van over de hele wereld.